InsightEveryday

ของเก่าจากบ้านพ่อแม่ เลือกเก็บ ส่งต่อ และตกลงกับพี่น้องให้ไม่ขัดใจกัน

ของเก่าจากบ้านพ่อแม่ เลือกเก็บ ส่งต่อ และตกลงกับพี่น้องให้ไม่ขัดใจกัน
ที่มา: Wikimedia Commons

มีช่วงหนึ่งของชีวิตที่ลูกหลายคนต้องกลับไปยืนอยู่ในบ้านที่ตัวเองโตมา ไม่ใช่เพื่อพักผ่อน แต่เพื่อช่วยกันเก็บของ อาจเป็นตอนที่พ่อแม่ตัดสินใจย้ายไปอยู่ที่เล็กลง ย้ายไปอยู่กับลูกคนใดคนหนึ่ง หรือตอนที่บ้านหลังนั้นต้องเปลี่ยนมือ ช่วงเวลาแบบนี้ไม่ได้วัดกันที่ปฏิทิน แต่มักมาพร้อมความรู้สึกหลายอย่างปนกัน

ของในบ้านพ่อแม่ต่างจากของในห้องเราเอง ทุกชิ้นมีเจ้าของความทรงจำหลายคน ตู้กับข้าวใบเดียวอาจเป็นภาพในหัวของพี่น้องสามคนที่ไม่เหมือนกันเลย การคัดจึงต้องช้ากว่าและพูดกันมากกว่าปกติ

คุยกติกากันก่อนที่ใครจะหยิบอะไร

ก่อนเปิดตู้ใบแรก ให้นั่งคุยกันทั้งบ้านว่าจะใช้วิธีไหน ถ้าพ่อแม่ยังอยู่และอยากมีส่วนร่วม ให้ท่านเป็นคนบอกก่อนว่าชิ้นไหนอยากให้ใคร ชิ้นไหนอยากเอาติดตัวไปบ้านใหม่ แล้วลูกๆ ค่อยเลือกจากส่วนที่เหลือ

กติกาที่หลายครอบครัวใช้แล้วลดการขัดใจได้ เช่น ผลัดกันเลือกทีละชิ้นตามลำดับ หรือให้แต่ละคนเขียนรายการของที่อยากได้มาก่อนแล้วค่อยดูว่าชนกันตรงไหน ชิ้นที่ชนกันไม่ต้องตัดสินในวันนั้น พักไว้คุยรอบหลัง

“ไม่ต้องรีบนะ ของบางอย่างแม่ยังไม่พร้อมจะเห็นมันออกจากบ้าน” (ตัวอย่างประโยคที่อาจได้ยินระหว่างเก็บของ ไม่ได้มาจากบ้านใดบ้านหนึ่ง)

ประโยคทำนองนี้เป็นสัญญาณว่าควรลดความเร็วลง ไม่มีใครต้องคัดเสร็จในสุดสัปดาห์เดียว

แบ่งเป็นสี่กอง และยอมให้มีกองที่ยังไม่แน่ใจ

แทนที่จะถามว่าเก็บหรือทิ้ง ลองแบ่งเป็นสี่กอง คือ เก็บ ส่งต่อให้คนรู้จัก บริจาค และยังไม่แน่ใจ กองสุดท้ายสำคัญมาก เพราะช่วยให้คนที่ยังตัดใจไม่ได้มีที่วางความลังเลไว้ชั่วคราว แทนที่จะต้องเถียงกันตรงนั้น

กองยังไม่แน่ใจให้ใส่กล่อง เขียนวันที่คัดไว้หน้ากล่อง แล้วนัดกันกลับมาเปิดดูอีกรอบเมื่อทุกคนใจเย็นลง หลายชิ้นจะชัดขึ้นเองเมื่อเวลาผ่านไป

ของชิ้นใหญ่อย่างโต๊ะไม้หรือตู้โบราณ ก่อนตัดสินใจขนไปบ้านตัวเอง ลองนึกว่าจะวางตรงไหนและเข้ากับของเดิมไหม แนวคิดเรื่องโทนและวัสดุในการคุมภาพรวมของใช้ให้ไปทางเดียวกับบ้าน ช่วยตอบได้ ส่วนหนังสือเก่าของพ่อแม่ที่มักมีเป็นตู้ๆ มีวิธีคัดแยกไว้ในแนวคิดเลือกเล่มที่ควรอยู่บนชั้นต่อ

ถ่ายรูปไว้ก่อนส่งของออกจากบ้าน

ของที่เราผูกพันจริงๆ หลายครั้งคือเรื่องราวมากกว่าตัวของ การถ่ายรูปชิ้นนั้นในมุมที่มันเคยอยู่ เช่น ชุดถ้วยชามบนชั้นเดิม หรือเก้าอี้หวายข้างหน้าต่าง แล้วจดสั้นๆ ว่าเป็นของใคร ใช้ตอนไหน ช่วยให้ปล่อยตัวของไปได้ง่ายขึ้นโดยที่ความทรงจำยังอยู่

ส่วนที่ผูกกับตัวบ้านเอง อย่างบานประตูไม้แกะ ลายกระเบื้องเก่า หรือมุมระเบียงที่ทุกคนเคยนั่ง ก็ควรถ่ายเก็บไว้ก่อนบ้านเปลี่ยนมือ ใครที่เก็บรูปพวกนี้แล้วเริ่มสนใจเรื่องบ้านยุคก่อนจริงจัง มีหนังสือว่าด้วยบ้านเรือนและสถาปัตยกรรมยุคก่อน ให้อ่านต่อเป็นงานอดิเรกได้

ของชิ้นเล็กที่คัดเก็บไว้ ไม่จำเป็นต้องเก็บเข้ากล่องตลอดไป บางชิ้นจัดวางในบ้านเราได้ในแบบเดียวกับการจัดมุมโชว์ของที่ระลึกให้ดูตั้งใจ

เอกสารสำคัญแยกออกตั้งแต่วันแรก

ระหว่างคัดของ มักเจอเอกสารปะปนอยู่ในลิ้นชักหรือกล่องเก่า ทั้งโฉนด สัญญา สมุดบัญชี ใบเสร็จ หรือเอกสารราชการ ให้ตั้งกล่องแยกไว้หนึ่งใบสำหรับเอกสารโดยเฉพาะ ห้ามทิ้งกระดาษใดๆ จนกว่าจะมีคนดูครบ และให้พ่อแม่หรือคนที่ทุกคนไว้ใจเป็นผู้ดูแลกล่องนั้น เรื่องที่เกี่ยวกับสิทธิ์และกฎหมาย ควรสอบถามหน่วยงานหรือผู้เชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้องโดยตรง

บ้านที่เพิ่งผ่านการคัดของครั้งใหญ่อาจดูโหรงเหรงหรือยังมีกล่องวางค้างอยู่หลายสัปดาห์ ซึ่งไม่ได้แปลว่าทำพลาด ระหว่างที่ทุกคนกำลังค่อยๆ ปรับใจกับของที่จากไป ให้บ้านรกบ้างก็ไม่เป็นไร