InsightEveryday

ช่องใต้ประตูและขอบหน้าต่าง ทำไมฝุ่น แมลง และเสียงลมเข้าบ้าน

ช่องใต้ประตูและขอบหน้าต่าง ทำไมฝุ่น แมลง และเสียงลมเข้าบ้าน
ที่มา: Wikimedia Commons

กระติกน้ำที่ปิดฝาไม่สนิทแค่นิดเดียวยังทำน้ำซึมออกมาจนกระเป๋าเปียกได้ทั้งใบ บ้านก็มีหลักคล้ายกัน ประตูและหน้าต่างที่ดูปิดสนิทดีอาจยังมีร่องบางๆ ที่ปล่อยให้ฝุ่น มด ยุง และเสียงลมหวีดลอดเข้ามาทุกวัน โดยที่เจ้าของบ้านไม่รู้ว่าต้นทางอยู่ตรงไหน

ช่องเล็กแค่ไหนก็พาของจากข้างนอกเข้ามาได้

ร่องใต้บานประตูเป็นทางเข้าหลักของฝุ่นละเอียดจากถนนและทางเดิน ลมที่พัดผ่านหน้าบ้านจะดันอากาศพร้อมฝุ่นเข้ามาตามแนวพื้น สังเกตได้ง่ายจากเส้นฝุ่นสีเทาที่สะสมเป็นแนวตรงหลังประตู ทั้งที่เพิ่งถูพื้นไปไม่นาน

แมลงคลานอย่างมดและแมลงสาบชอบเดินเลาะตามขอบผนังและพื้น ช่องใต้ประตูหรือรอยแยกตรงวงกบจึงเป็นทางสะดวกที่สุดของพวกมัน ส่วนยุงและแมลงบินมักเข้ามาตามมุ้งลวดที่ขาด ขอบมุ้งที่หลุดจากราง หรือช่องระหว่างบานเลื่อนที่ปิดไม่ชิดกัน

เรื่องเสียงก็ตามมาจากช่องเดียวกัน เวลาลมแรงพัดผ่านช่องแคบ อากาศจะถูกบีบจนเกิดเสียงหวีดหรือเสียงหวิวๆ ยิ่งช่องเล็กและยาวเท่าไร เสียงก็ยิ่งแหลม หลักนี้ไม่ได้เกิดแค่ในบ้าน ใครเคยสงสัยว่าทำไมรถที่เครื่องยนต์แทบไร้เสียงยังมีเสียงลมเล็ดลอดเข้าห้องโดยสารตอนวิ่งเร็ว ก็เป็นเรื่องของยางขอบประตูและรอยต่อตัวถังแบบเดียวกัน พอเสียงอื่นเงียบลง เสียงลมตามขอบจึงเด่นขึ้นมา

ช่องเดียวกันนี้ยังพาน้ำเข้ามาด้วยในวันที่ฝนสาดแรง หากเห็นคราบน้ำตามขอบวงกบล่างหรือพื้นใต้หน้าต่างบวม แปลว่ารอยรั่วนั้นไม่ได้มีแค่ลม

หาจุดรั่วให้เจอก่อนลงมือปิด

วิธีที่ง่ายที่สุดคือใช้แสง ตอนกลางวันให้ปิดไฟในห้องแล้วปิดประตูหน้าต่างทั้งหมด จากนั้นนั่งระดับพื้นมองตามขอบประตูและขอบบาน จุดไหนเห็นแสงลอดเข้ามาเป็นเส้น ตรงนั้นคือช่องที่ลมและแมลงผ่านได้ ตอนกลางคืนทำกลับกันได้ คือให้คนหนึ่งส่องไฟฉายจากด้านนอก อีกคนดูอยู่ด้านใน

อีกวิธีคือใช้กระดาษแผ่นบาง สอดกระดาษไว้ระหว่างบานกับกรอบแล้วปิดหน้าต่าง ถ้าดึงกระดาษออกได้ง่ายโดยไม่มีแรงต้าน แปลว่าขอบตรงนั้นไม่แนบ ลองไล่ทำทีละช่วงรอบบานจะรู้ว่าหลวมตรงไหนบ้าง ส่วนวันที่ลมแรง แค่ถือริบบิ้นหรือเศษกระดาษทิชชูไว้ใกล้ขอบประตู จุดที่มันพลิ้วไหวก็คือจุดที่อากาศไหลผ่าน

ระหว่างตรวจ ให้ดูสภาพวัสดุไปพร้อมกัน ยางขอบที่แข็งกรอบ แตก หรือหลุดเป็นช่วงๆ ยาแนวรอบวงกบที่ร่อนหรือมีรอยร้าว มุ้งลวดที่มีรูหรือขอบหลุดจากร่อง ล้วนบอกได้ว่าควรเปลี่ยนส่วนไหน บางครั้งปัญหาก็ไม่ได้อยู่ที่ช่อง แต่อยู่ที่บานพับหย่อนจนประตูเอียง ซึ่งแก้ได้ด้วยการขันบานพับและปรับตำแหน่งให้บานกลับมาตรงก่อนจะไปติดอะไรเพิ่ม

ปิดช่องที่ประตูด้วยของที่หาได้ทั่วไป

ช่องใต้ประตูแก้ได้หลายแบบ แบบที่ไม่ต้องเจาะคือหมอนกันลมหรือแท่งผ้ายาววางชิดประตูด้านใน เหมาะกับห้องเช่าหรือคนที่อยากลองก่อน แต่ต้องขยับออกทุกครั้งที่เปิดปิด ถ้าอยากได้แบบถาวรกว่า แปรงกันแมลงหรือแผ่นยางกันลมที่ติดกับขอบล่างของบานจะเลื่อนไปพร้อมประตู ช่วยกันทั้งฝุ่นและแมลงคลาน เพียงต้องวัดความสูงให้พอดี ไม่ให้แน่นจนลากพื้นหรือขูดพรม

ส่วนขอบประตูด้านข้างและด้านบน ซีลยางหรือโฟมแบบมีกาวในตัวติดตามแนววงกบได้ ก่อนติดต้องเช็ดขอบให้สะอาดและแห้ง ไม่อย่างนั้นกาวจะหลุดเร็ว ลองปิดประตูทดสอบหลังติดว่ายังล็อกได้สะดวก ถ้าต้องดันแรงขึ้นมาก แปลว่าซีลหนาเกินไป

ข้อห้ามสำคัญคืออย่าปิดช่องระบายอากาศที่ตั้งใจทำไว้ ห้องน้ำที่ไม่มีหน้าต่าง ครัวหรือห้องที่ใช้เตาแก๊ส และห้องที่ติดเครื่องทำน้ำอุ่นแบบใช้แก๊ส ต้องมีอากาศถ่ายเทเสมอ ช่องใต้ประตูห้องน้ำบางแบบถูกออกแบบไว้เพื่อให้อากาศหมุนเวียน การอุดจนสนิทอาจทำให้ความชื้นสะสมหรือเป็นอันตรายจากแก๊สได้

ขอบหน้าต่างและมุ้งลวด ทำเองได้แค่ไหน

มุ้งลวดที่ขาดเป็นรูเล็กใช้แผ่นปะมุ้งปิดได้ แต่ถ้าขาดเป็นแนวยาวหรือกรอบงอ การเปลี่ยนผืนใหม่ทั้งบานจะคุ้มกว่า เช็กด้วยว่ามุ้งแบบบานเลื่อนวิ่งอยู่ในรางจริง เพราะเมื่อเลื่อนหลุดราง จะเกิดช่องตรงขอบด้านข้างที่ยุงชอบมุดเข้า

ยาแนวหรือซิลิโคนรอบวงกบที่ร่อนเป็นจุดเล็กๆ คนที่พอถนัดงานช่างลอกของเก่าออกแล้วยิงใหม่เองได้ โดยเลือกชนิดที่ระบุว่าใช้กับงานภายนอกและกันน้ำ ทำในวันที่อากาศแห้งและเว้นเวลาให้แห้งตามฉลากก่อนโดนฝน แต่ถ้าน้ำซึมเข้ามาเป็นทาง ผนังรอบหน้าต่างชื้นหรือมีรอยร้าว หรือต้องปีนทำงานบนที่สูง ควรเรียกช่างมาดู เพราะต้นเหตุอาจอยู่ในโครงหรือผนังที่มองไม่เห็นจากด้านใน การเช็กขอบหน้าต่างพร้อมรางน้ำและจุดที่น้ำมักซึมก่อนหน้าฝนจะมาจะช่วยให้เห็นปัญหาก่อนลุกลาม

ระหว่างไล่ตรวจรอบบ้าน ลองถือโอกาสดูไฟฉาย เทปกาว และอุปกรณ์ซ่อมเล็กๆ ที่เก็บไว้ในชุดของใช้สำหรับวันที่เกิดเรื่องไม่คาดคิดไปด้วย เพราะแผ่นปะมุ้งหรือเทปกันลมชิ้นเล็กๆ ก็ช่วยอุดช่องชั่วคราวได้ในคืนที่ลมพายุเข้า

แต่ละช่องที่เจอ ตัดสินได้ด้วยสามระดับ ถ้าแค่ลมหรือฝุ่นลอด ลองของแบบไม่เจาะก่อน ถ้าวัสดุเดิมเสื่อมจนเห็นได้ด้วยตา ให้เปลี่ยนชิ้นนั้น และถ้ามีน้ำซึม รอยร้าว หรือเกี่ยวกับห้องที่ใช้แก๊ส ให้ช่างเป็นคนดู