InsightEveryday

บานพับดังเอี๊ยด ลิ้นชักฝืด มือจับหลวม งานซ่อมเล็กที่ทำเองได้

บานพับดังเอี๊ยด ลิ้นชักฝืด มือจับหลวม งานซ่อมเล็กที่ทำเองได้
ที่มา: Wikimedia Commons

เมื่อก่อนเวลาบานประตูส่งเสียงเอี๊ยด วิธีที่หลายบ้านทำคือหยดน้ำมันลงไปเยอะๆ แล้วเปิดปิดจนเสียงหาย ผ่านไปไม่นานบานพับกลับดำเยิ้ม มีฝุ่นจับเป็นคราบ และเสียงก็กลับมาอีก ส่วนวิธีที่ได้ผลนานกว่าคือเช็ดคราบเก่าออกก่อน ใช้สารหล่อลื่นแค่นิดเดียวตรงจุดที่เสียดสี แล้วเช็ดส่วนเกินทิ้ง ความต่างอยู่ที่ “ปริมาณ” กับ “ความสะอาด” มากกว่าชนิดของน้ำมัน

งานจุกจิกแบบนี้มีอีกหลายอย่างที่ไม่ต้องรอช่าง และมักเป็นคำถามที่วนกลับมาถามซ้ำในบ้านเดียวกัน จึงขอตอบไล่เป็นข้อแบบตรงประเด็น

บานพับดังเอี๊ยด ต้องถอดบานออกมาไหม

ส่วนใหญ่ไม่ต้อง เริ่มจากเปิดบานค้างไว้ แล้วใช้ผ้าแห้งหรือแปรงเล็กปัดฝุ่นตามแกนและร่องบานพับ ถ้ามีคราบน้ำมันเก่าเหนียวๆ ให้เช็ดออกด้วยผ้าหมาดก่อน แล้วรอให้แห้ง

จากนั้นหยดหรือพ่นสารหล่อลื่นที่ระบุว่าใช้กับบานพับหรือโลหะได้ ลงตรงแกนเพียงเล็กน้อย เปิดปิดบานช้าๆ หลายรอบให้สารซึมลงไปทั่ว แล้วเช็ดส่วนที่ไหลเยิ้มออกให้หมด ส่วนเกินที่ค้างไว้คือตัวดึงฝุ่นให้กลับมาเกาะ

ถ้าเสียงยังไม่หาย ลองสังเกตว่าเสียงมาจากบานพับจริงหรือเปล่า บางครั้งต้นเสียงคือขอบบานที่ครูดกับวงกบ หรือสกรูยึดบานพับที่หลวมจนบานตกลงมานิดหนึ่ง กรณีหลังแก้ด้วยการขันสกรูให้แน่น ไม่ใช่เติมน้ำมัน

ไม่ควรใช้น้ำมันพืชจากครัวมาหยอดแทน เพราะเมื่อทิ้งไว้มักเหนียวและจับฝุ่นง่ายกว่าเดิม

ลิ้นชักลากแล้วฝืด สะดุดกลางทาง เกิดจากอะไร

ต้นเหตุที่เจอบ่อยมีสามอย่าง อย่างแรกคือของในลิ้นชักหนักเกินหรือมีของเล็กหล่นไปขัดอยู่ในราง อย่างที่สองคือรางสกปรกมีเศษฝุ่นปนคราบ อย่างที่สามคือสกรูที่ยึดรางกับตัวตู้คลายออกจนรางเอียง

ให้ดึงลิ้นชักออกมาให้สุด ถ้าเป็นรางลูกปืนมักมีจุดกดหรือก้านปลดล็อกให้ถอดตัวลิ้นชักออกได้ ลองดูที่ข้างราง ถ้าไม่แน่ใจกลไกก็ไม่ต้องฝืนถอด เช็ดรางทั้งสองฝั่งด้วยผ้าแห้ง ใช้แปรงขนนุ่มเขี่ยเศษตามร่อง แล้วไล่ดูสกรูทีละตัว ตัวไหนหมุนฟรีหรือโยกให้ขันกลับด้วยไขควงขนาดที่พอดีหัวสกรู

หลังทำความสะอาด รางโลหะบางแบบลื่นขึ้นเองโดยไม่ต้องหล่อลื่นเพิ่ม ถ้ายังฝืดจึงค่อยใช้สารหล่อลื่นเพียงบางๆ ส่วนลิ้นชักไม้แบบไม่มีราง ให้สังเกตว่าไม้บวมหรือเปล่า ถ้าบวมจากความชื้น การหล่อลื่นช่วยได้แค่ชั่วคราว ต้องไปแก้ที่เรื่องความชื้นในห้องและการดูแลเนื้อไม้ ซึ่งมีรายละเอียดในแนวทางดูแลตู้และโต๊ะไม้ไม่ให้บวมในอากาศชื้น

มือจับตู้หลวมโยกไปมา ขันแล้วเดี๋ยวก็หลวมอีก ทำอย่างไรดี

มือจับส่วนใหญ่ยึดด้วยสกรูที่สอดจากด้านในบานตู้ ให้เปิดบานแล้วหาหัวสกรูด้านหลัง ใช้ไขควงขันจนแน่นพอดี ไม่ขันจนสุดแรงเพราะเกลียวในเนื้อไม้หรือไม้อัดอาจรูดได้

ถ้าขันแล้วหมุนฟรี แปลว่ารูเกลียวเริ่มกว้าง ทางแก้เบื้องต้นคือเปลี่ยนเป็นสกรูที่ยาวขึ้นเล็กน้อยแต่ไม่ทะลุหน้าบาน หรือใช้แหวนรองช่วยกระจายแรงกด ถ้ารูเสียมากจนยึดอะไรไม่อยู่ อาจต้องย้ายตำแหน่งมือจับหรือให้ช่างไม้ซ่อมเนื้อไม้ให้

สาเหตุที่มือจับกลับมาหลวมซ้ำมักมาจากการใช้มือจับเป็นที่แขวนผ้าหรือถุงหนักๆ ลองย้ายของเหล่านั้นไปไว้ที่ตะขอหรือที่แขวนแยก ซึ่งเป็นของชิ้นเล็กที่ช่วยได้มากตามที่เล่าไว้ในรวมของใช้จิ๋วที่ทำให้บ้านดูเข้าที่

บานตู้ปิดไม่สนิท บานหนึ่งสูงอีกบานต่ำ ปรับเองได้หรือเปล่า

ได้ ถ้าเป็นบานพับถ้วยที่พบในตู้ครัวและตู้เสื้อผ้าทั่วไป บานพับแบบนี้มักมีสกรูปรับอยู่สองถึงสามตัว ตัวหนึ่งปรับบานเข้าออก อีกตัวปรับบานซ้ายขวา และบางรุ่นมีตัวปรับขึ้นลง

วิธีที่ปลอดภัยคือหมุนทีละตัว ทีละน้อย แล้วปิดบานดูผลทุกครั้ง จำไว้ว่าหมุนตัวไหนไปทางไหน จะได้หมุนกลับได้ถ้าผิดทาง ระหว่างปรับควรมีคนช่วยประคองบานไว้ เพราะถ้าคลายสกรูยึดผิดตัว บานอาจหลุดลงมา

อุปกรณ์ที่ใช้มีแค่ไขควงแฉกกับไขควงแบนไม่กี่ขนาด ใครยังไม่มีชุดประจำบ้าน ลองดูชุดเครื่องมือขั้นต่ำที่ควรเก็บไว้ในบ้าน ประกอบ จะได้รู้ว่าควรมีอะไรและเก็บไว้ตรงไหน

บานตู้ปิดแล้วกระแทกเสียงดังทุกครั้ง ต้องเปลี่ยนบานพับใหม่ไหม

ยังไม่ต้อง ทางที่ง่ายที่สุดคือติดปุ่มยางหรือแผ่นกันกระแทกแบบมีกาวในตัวไว้ที่มุมด้านในของบานหรือขอบตู้ จุดที่บานกระทบกัน เสียงจะเบาลงทันที และช่วยกันผิวตู้สึกจากการกระแทกซ้ำๆ

เสียงในบ้านเป็นเรื่องที่คนมักมองข้ามจนกว่าจะเจอทุกวัน ฝั่งท้องถนนเองก็มีโจทย์กลับด้าน เมื่อรถยุคใหม่เงียบจนคนเดินถนนอาจไม่ทันได้ยิน จึงมีการพูดถึงเสียงเตือนที่ติดตั้งให้รถพลังงานไฟฟ้าส่งออกมาเพื่อคนเดินเท้า ด้วย เป็นตัวอย่างว่าเสียงที่ “พอดี” สำคัญไม่แพ้ความเงียบ

ส่วนงานที่เกินมือคนในบ้าน ถ้าบานพับหรือรางแตกหัก วงกบประตูทรุด บานประตูหนักผิดปกติ หรือเนื้อไม้รอบจุดยึดผุจนยึดอะไรไม่อยู่ ให้เรียกช่างไม้หรือช่างซ่อมบ้านมาดู และถ้าตู้หรือประตูนั้นมีสายไฟ สวิตช์ หรือระบบไฟฟ้าอยู่ใกล้จุดที่ต้องซ่อม ควรให้ช่างไฟฟ้าที่มีคุณวุฒิจัดการแทนทุกครั้ง